Compositie in Digitale Fotografie | Deel 2

Beeldformaat en compositie

In mijn vorige artikel over compositieregels binnen de digitale fotografie heb ik het gehad over compositie in het algemeen en de eerste compositieregel “minder is meer”.
In dit artikel wil ik het hebben over de tweede regel voor het bepalen van een compositie en dat is het beeldformaat.

Het beeldformaat is een belangrijk aspect bij het bepalen van de compositie, echter ook een aspect dat regelmatig door fotografen wordt onderschat of zelfs genegeerd.

Met onze huidige camera’s hebben we vaak te maken met het rechthoekige beeldformaat. Vanaf het kleinbeeldformaat is dit een verhouding van 2:3 (24×36 mm negatiefformaat) en bij compactcamera’s (point & shoot) meestal een verhouding van 3:4.

Dit rechthoekig formaat bepaalt in twee dimensies (breedte en hoogte) het beeld dat we weergeven van een drie dimensionale werkelijkheid.

Het is gebruikelijk dat we het beeldformaat bepalen tijdens de opname hoewel het uiteraard ook mogelijk is tijdens de nabewerking in Lightroom en/of Photoshop door het beeld te “croppen”. Soms zien we achteraf een tweede beeld in de originele opname dat we door een bepaald uitsnede kunnen selecteren.
Uiteraard zijn er nadelen verbonden aan het achteraf bepalen van de uitsnede cq. beeldformaat. Door het croppen gooien we vaak veel pixels weg waardoor er een kleiner bestand ontstaat. Heb je een 25 megapixel camera hoeft dit geen probleem te zijn maar bij een 6 megapixel camera blijf je dan vaak achter met een afdruk van 10×15.
Daarnaast moet er in de originele opname wel ruimte zijn om te kunnen croppen met behoud van een goede beeldverhouding.

Ook wordt het beeldformaat vaak vooraf bepaald door het medium waarin de foto gebruikt gaat worden zoals een tijdschrift, reclamecampagne of een bepaald fotolijst.

Liggend beeldformaat – Landscape

digitale fotografie | compositie | landscape

Beeldformaat – Liggend

Het liggend beeldformaat oftewel “Landscape” is wellicht het meest natuurlijke beeldformaat, de breedte van het beeld is groter dan de hoogte.  Het liggend formaat komt sterk overeen met hoe wij onze omgeving waarnemen en komt waarschijnlijk daardoor natuurlijk en rustgevend over.

Dit liggende formaat wordt vaak gebruikt voor landschapsfotografie (vandaar de term landscape). Het werkt goed bij onderwerpen die zich in een grote ruimte bevinden en geeft het onderwerp een plek in die ruimte.

Verticaal beeldformaat – Portrait

compositie | digitale fotografie |

Beeldformaat – Portrait

Tegenover het horizontale oftewel liggende beeldformaat hebben we het verticale of staande beeldformaat ook wel “Portrait” genoemd. Dit beeldformaat komt in het algemeen agressiever over dan het liggende beeldformaat.
Het staande beeld is voor ons minder natuurlijk dan het liggende beeldformaat en dwingt de aanschouwer van het beeld  het beeld meer te onderzoeken en dan zoals gebruikelijk in onze kant van de wereld van linksboven naar rechtsonder.

Het verticale beeldformaat wordt vaak toegepast bij portretfotografie (vandaar de term Portrait) maar ook is het een geliefd beeldformaat in tijdschriften en publicaties.

Ook is het verticaal beeldformaat uitermate geschikt om de afmeting van een onderwerp te benadrukken in relatie tot de omgeving, bijvoorbeeld bij een waterval.

Vierkant beeldformaat – Square

digitale fotografie | compositie | vierkant

Beeldformaat vierkant

Het vierkante beeldformaat werd in het verleden in de fotografie geintroduceerd door camera’s met het vierkant negatiefformaat zoals 6×6 camera’s met een negatiefformaat van 6×6 centimeter.

Het vierkante beeldformaat is uitermate geschikt voor opnames met veel symetrie en abstracte vormen.

In tegenstelling tot het analoge tijdperk waarbij het formaat in belangrijke mate werd bepaald door de gebruikte camera en filmformaat, is het in het digitale tijdperk geen enkel probleem om later tijdens de nabewerking het beeldformaat te bepalen. Wil je echter met een vierkant beeldformaat werken is het een goede gewoonte om bij de opname al te denken in dit vierkant formaat.

Door toepassing van een vierkant beeldformaat voeg je meestal iets extra’s toe aan de opname daar het afwijkt van het beeld zoals wij mensen een onderwerp bekijken in een rechthoekig liggend formaat

Het vierkant beeldformaat is ook erg geliefd bij zwart/wit fotografie.

Goed tot zover het tweede hulpmiddel bij het maken van een compositie in je fotografie. De volgende keer gaan we verder met het opnamestandpunt.

Veel plezier met fotograferen en tot de volgende keer.

Peter

If you enjoyed this post, make sure you subscribe to my RSS feed!

Spread the word. Share this post!

About the author

1 comment on “Compositie in Digitale Fotografie | Deel 2”

  1. Gerard Roorda Beantwoorden

    Veel camera’s bieden de mogelijkheid vierkant te fotograferen. dat is pixelgewijs wel het beste formaat. Je gebruikt de lens beter. Vele generaties fotografen werkten vierkant. Misschien is het wel zo dat je met voierkant meer aandacht aan de lijnen in je foto moet geven of dat vierkant je dwingt om meer lijn in je foto te brengen.
    Vierkant fotograferen zou meer onder de aandacht gebracht moeten worden.

Leave A Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *